Μύθοι και αλήθειες για τις ιδιωτικοποιήσεις

Η κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να ξεπουλήσει τα πάντα, από τον ΟΤΕ μέχρι τα λιμάνια και την Ολυμπιακή, δήθεν για το…καλό μας. Είναι συνεπώς σημαντικό να αντισταθούμε όχι μόνο στις ιδιωτικοποιήσεις, αλλά και στα ιδεολογήματα που τις συνοδεύουν. Το κείμενο που ακολουθεί, του Νεοσμυρνιώτη οικονομολόγου Γαβριήλ Σακελλαρίδη, επιστημονικού συνεργάτη του Ινστιτούτου “Νίκος Πουλαντζάς”, ξεσκεπάζει έναν προς έναν τους μύθους των φωστήρων του νεοφιλελευθερισμού. Το κείμενο δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο περιοδικό της Νεολαίας του ΣΥΝ “Ενέδρα”.

Η ρητορεία περί ιδιωτικοποιήσεων δεν είναι κάτι καινούριο. Σε παγκόσμιο επίπεδο αποτελεί αυτονόητη επιλογή οικονομικής πολιτικής για πολλές χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου, ενώ συνιστά και την κυρίαρχη συνταγή των διεθνών οργανισμών για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Κι αν η Θάτσερ έκανε την επιθετική αρχή κατά τη διάρκεια θητείας της[1], η πολιτική των ιδιωτικοποιήσεων είχε πρώτα δοκιμαστεί στα «εργαστήρια του νεοφιλελευθερισμού», στα διδακτορικά καθεστώτα της Χιλής και της Αργεντινής της δεκαετίας του 1970, όπου οι θιασώτες της ελεύθερης αγοράς έκαναν τα πρώτα νεοφιλελεύθερα πειράματα. Οι συνταγές αυτές άργησαν να φτάσουν στην χώρα μας, αφού μέχρι το 1990, οι ιδιωτικοποιήσεις δεν αποτελούσαν μέρος της ατζέντας. Από την κυβέρνηση Μητσοτάκη όμως και μετά η ελληνική κοινωνία έρχεται αντιμέτωπή με το σοκ των ιδιωτικοποιήσεων, και σε μεγάλο βαθμό η αντίδραση της είναι καθοριστική στην πτώση της κυβέρνησης.

Από τότε έχει μπει πολύ νερό στο αυλάκι. Όλες οι κυβερνήσεις, ανεξάρτητα από το κόμμα που βρίσκεται στην εξουσία, κατατάσσουν τις ιδιωτικοποιήσεις στην κορυφή των ζητημάτων οικονομικής πολιτικής και δημόσιας διοίκησης. Κάτω από τις αφόρητες πιέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και φυσικά του κεφαλαίου που βλέπει πως κερδοφόρα τμήματα της παραγωγικής διαδικασίας δεν αξιοποιούνται από αυτό αλλά από το κράτος, η διαδικασία των ιδιωτικοποιήσεων επιταχύνεται. Για να φτάσουμε στο σήμερα…Οι εξαγγελίες της κυβέρνησης της ΝΔ αλλά και από τις πολιτικές που ακολούθησε κατά τη διάρκεια της προηγούμενης θητείας της, οι ιδιωτικοποιήσεις δημόσιων επιχειρήσεων, οργανισμών και τραπεζών αποτελούν βασική προτεραιότητα της. Έχοντας πάρει την σκυτάλη από τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, η σημερινή κυβέρνηση θέτει τη συρρίκνωση του δημόσιου τομέα και το ξεπούλημα των περιουσιακών του στοιχείων στην κορυφή της πολιτικής της ατζέντας. Και δεν περιορίζεται μόνο σε αυτό…Σαν κάθε κυβέρνηση που θέλει να σέβεται τον εαυτό της εκμεταλλεύεται όλο το επικοινωνιακό της οπλοστάσιο για να πείσει την κοινωνία ότι οι ιδιωτικοποιήσεις «γίνονται προς το συμφέρον όλων των πολιτών». Αν όμως κάποιος τους αφαιρέσει το επικοινωνιακό περιτύλιγμα, τότε γίνεται εύκολα αντιληπτό πως οι ιδιωτικοποιήσεις δεν αποτελούν τίποτα άλλο από έναν μηχανισμό για την μεταφορά πλούτου από το δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, έναν μηχανισμό για την περαιτέρω υποταγή των κοινωνικών αναγκών και των δημόσιων αγαθών στους νόμους της αγοράς.

7 μύθοι για τις ιδιωτικοποιήσεις (που ακούγονται συχνά …)

Μύθος Νο1: «Οι ιδιωτικοποιήσεις αποφέρουν έσοδα για το δημόσιο και έτσι αντιμετωπίζονται τα ελλείμματα»

Αυτό που ξεχνούν οι υποστηρικτές αυτού του μύθου είναι πως η πλειοψηφία των δημόσιων επιχειρήσεων που πωλούνται είναι κερδοφόρες (ΟΤΕ, Εμπορική), και επομένως η πώληση τους συνεπάγεται απώλεια σημαντικών εσόδων για το δημόσιο από μερίσματα. Αν το δημόσιο διατηρούσε στην κυριότητά του αυτές τις επιχειρήσεις θα μπορούσε να εξασφαλίσει έσοδα για όλο το διάστημα που αυτές θα ήταν κερδοφόρες. Αντί για αυτό, η κυβέρνηση προτιμά ένα εφάπαξ έσοδο από την πώληση τους, μπαλώνοντας έτσι κάποιες δημοσιονομικές τρύπες, τη στιγμή που θα μπορούσε τόσο να απολαμβάνει μια σημαντική ροή εσόδων και για τις επόμενες γενιές, όσο και να ασκεί κοινωνικό έργο μέσω των δημόσιων επιχειρήσεων